Papier

Een veelzijdig product

Oud papier

Perkament werd aan het einde van de middeleeuwen door papier verdrongen. Niet alleen was papier veel goedkoper, maar het neemt ook de drukinkt beter op. Perkament wordt ook tegenwoordig nog voor joodse thorarollen gebruikt en door mensen die de kalligrafie beoefenen, voor luxe boekbanden en voor oorkonden. Het wordt ook in de perkamentkunst gebruikt.
Het woord papier stamt af van de plant papyrus, dat duizenden jaren geleden als informatiedrager werd gebruikt door de Babyloniërs, daarna door de Egyptenaren en vervolgens door Grieken en Romeinen. Door op verbonden stengels en bladeren van de papyrusplant druk uit te oefenen ontstond een blad waarop informatie kon worden getekend.

Het oudste bewaard gebleven stuk papier is Chinees. Het is ontdekt in een keizersgraf uit de Han-dynastie en stamt uit circa 100 v.Chr.
Het papier is gemaakt van samengeperste hennepvezels, maar is te dik en zacht om op te schrijven. De Chinezen gebruikten het om er dingen mee in te pakken en maakten er tapijt, schoenen en kleren van. De uitvinding van papier waarop belastinginkomsten en andere bedragen konden worden genoteerd, wordt vaak toegeschreven aan Cai Lun. Hij werd in circa 75 jaar na Christus geridderd voor zijn uitvinding van papier als vervanging van de zware bamboe en de dure zijde die de Chinezen voordien gebruikten.

Rond het jaar 750 namen de Arabieren de kennis van het maken van papier over van Chinese krijgsgevangenen. Via Noord-Afrika en Spanje kwam het productieproces van papier van natuurlijke vezels naar Noord-Europa. In Europa werd het eerste papier gemaakt in 1144 in Xativa (bij Valencia) in Spanje.

Zo maakten Chinezen hun papier

Ze doopten matten in een bak met water en fijngemaakte hennep, bamboe of restanten van de zijdeproductie.
Het water ging door de mat heen en de papierpulp bleef er in een laag op liggen.
De mat werd geperst en dan gedroogd.
Het papier werd er afgeschraapt.

Met behulp van bamboematten schepte men een pulp op

De Middelste Molen in Loenen

Papierfabriek de Middelste Molen is een papierfabriek en museum bij Loenen op de Veluwe in Gelderland. Op deze plek produceert men al sinds 1622 papier met behulp van waterkracht.
De papiermolen is gelegen aan de Loenense beek, en sinds 1868 ook aan het toen gegraven Apeldoorns Kanaal. De beek wordt onder het kanaal door geleid. Eeuwenlang stonden er twee Middelste Molens, maar in 1886 brandden ze alle twee tot de grond toe af. Een jaar later werd de huidige fabriek gebouwd die tot 1927 eigendom bleef van de kasteelheer van het nabijgelegen kasteel Ter Horst.
Tot 1960 produceerde De Middelste Molen op traditionele wijze allerlei soorten papier, al ging dat niet allemaal meer met waterkracht. Toen de fabriek om economische reden werd stilgelegd trad al snel verval in. Papierfabrikanten uit de regio kochten het negentiende-eeuwse bedrijfspand echter in 1991 gezamenlijk aan om het te behouden voor het nageslacht. De fabriek werd ondergebracht in een stichting en deels gerestaureerd. In 1991 rolden de eerste vellen papier weer van de machine.
De Middelste Molen is de enige werkende papierfabriek in Nederland waarvan de papiermachine nog door waterkracht kan worden aangedreven. De productie van papier gebeurt er zowel machinaal als handmatig. Het productieproces is in bijna 400 jaar nauwelijks veranderd. De fabriek maakt deel uit van het industrieel erfgoed en is sinds 2001 een werkend museum. Met begeleiding van monumentenzorg heeft begin eenentwintigste eeuw een grote restauratie plaats gevonden.

Papiersoorten voor de kunstenaar

Aquarelpapier
Houtvrij papier
Overtrekpapier
Passe partout karton
Schilderkarton
Tekenkarton
Tekenpapier
Zuurvrij papier
Zilverstiftpapier

Zilverstift papier

Als je met de zilverstift wil tekenen zijn er diverse soorten ondergrond, namelijk vooraf geprepareerd papier, aquarelpapier of panelen. Zelf maak ik gebruik van 3 mm. mdf paneeltjes die ik vooraf bewerkt met gesso en daarna licht opschuur. Na het drogen prepareer ik de eerste laag ondergrond met een kruitlaag.
Metalpoint of silverpoint werkt niet op normaal papier. Je kunt er alleen mee tekenen dankzij een ruwe grondering. Een grondering die geschikt is voor zilverstift en dergelijke kun je kant-en-klaar kopen, goedkoop zelf mengen of, als je geluk hebt, heel eenvoudig houden met de juiste gesso.

Om zelf een goede kalkhoudende ondergrond te maken, heb je het volgende nodig:
Wit krijtpoeder - water - eventueel een pigment - konijnenlijm
Men werkt op de volgende methode, enkele lepels krijtpoeder wordt met water tot een papje gemengd, niet te dun, maar ook niet te dik. Met een verfloper wrijf je het mengsel tot een hele fijne pasta,

35 gram konijnenlijmkorrels een nachtje laten weken in halve liter water. Voorzichtig opwarmen totdat het smelt (nooit warmer dan 65 graden!). Meteen pigment er doorheen mengen voordat het afkoelt. Daarna zeven.

Met een platte penseel smeer je de ondergrond in laagjes.
Dit wordt goed gedroogd en later lichtjes opgeschuurd.
Met een zilverstift maak je renaissance tekeningen zoals vroeger.

Bron: Wikipedia - De Middelste Molen - Papierenkarton.nl - Historia - Zilverstift.nl